خبرنگاری، حرفه‌ای نیست که کسی برای رسیدن به رفاه مالی آن را انتخاب کند. اگر انگیزه اصلی، درآمد باشد، شاید همان روزهای نخست باید از این مسیر بازگشت. آنچه خبرنگار را در این راه نگه می‌دارد، نه حقوق و مزایا، بلکه عشق به حقیقت، احساس مسئولیت اجتماعی و باور به تأثیر قلم است. پشت هر خبر کوتاهی که مخاطب در چند ثانیه می‌خواند، ساعت‌ها تلاش، تحقیق، گفت‌وگو، راستی‌آزمایی، نگرانی و گاهی بی‌خوابی نهفته است. بارها پیش آمده است که خبرنگار تا سپیده‌دم برای انتخاب یک تیتر مناسب یا اطمینان از صحت یک خبر بیدار مانده باشد؛ زیرا خوب می‌داند یک واژه نادرست می‌تواند اعتماد مخاطب را خدشه‌دار کند یا سرنوشت یک انسان را تغییر دهد.
خبر، چوبی دو سر است. اگر از عملکرد مسئولی بنویسی، گروهی تو را شجاع می‌خوانند و گروهی دیگر متهمت می‌کنند. اگر از خدمات دستگاهی گزارش تهیه کنی، عده‌ای آن را اطلاع‌رسانی می‌دانند و برخی دیگر تبلیغ. خبرنگار واقعی اما نه به دنبال جلب رضایت این گروه است و نه آن گروه؛ او تنها یک معیار دارد و آن حقیقت است. حقیقتی که گاه تلخ است، گاه شیرین و همیشه پرهزینه.
خبرنگار حرفه‌ای میان نقد و تخریب، میان شجاعت و هیجان‌زدگی، میان مطالبه‌گری و سیاه‌نمایی مرزی روشن ترسیم می‌کند. رسالت او تخریب نیست؛ اصلاح است. او ضعف‌ها را بیان می‌کند، اما دستاوردها را نیز نادیده نمی‌گیرد. مطالبه می‌کند، اما مستندومنصفانه؛زیراسرمایه اصلی خبرنگار اعتماد عمومی است و این سرمایه با هیچ منفعتی قابل معامله نیست.
با وجود این مسئولیت سنگین، واقعیت زندگی بسیاری از خبرنگاران با آنچه در شعارها گفته می‌شود فاصله‌ای عمیق دارد. دغدغه معیشت، نبود امنیت شغلی، قراردادهای موقت، تأخیر در پرداخت حقوق، فقدان بیمه مناسب و نبود حمایت‌های حقوقی، سال‌هاست به بخشی از زندگی روزمره فعالان رسانه تبدیل شده است. خبرنگاری که خود نگران تأمین حداقل‌های زندگی است، چگونه می‌تواند با آرامش و تمرکز، نقش دیده‌بان جامعه را ایفا کند؟ بی‌تردید مشکلات اقتصادی، کیفیت تولید محتوای حرفه‌ای را نیز تحت تأثیر قرار می‌دهد.وقتی ذهن خبرنگار درگیر دغدغه معاش باشد، بخشی از انرژی او که باید صرف تحقیق، تحلیل و تولید گزارش‌های عمیق شود،ناخواسته درگیر مسائل اولیه زندگی خواهد شد.
در استان خوزستان نیز این دغدغه‌ها بیش ازگذشته احساس می‌شود. خبرنگارانی که سال‌ها در خط مقدم انعکاس مشکلات اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و زیست‌محیطی استان ایستاده‌اند،امروز خود با مشکلاتی روبه‌رو هستند که کمتر دیده می‌شود. آنان در بحران‌ها،حوادث طبیعی، مطالبات مردمی و موفقیت‌های استان کنار مردم بوده‌اند، اما هنگام طرح مشکلات صنفی خود، کمتر صدایی از آنان شنیده شده است.
از سوی دیگر، پدیده نگران‌کننده «خبرنگارنماها» نیز به یکی از چالش‌های جدی فضای رسانه‌ای تبدیل شده است. افرادی که بدون دانش،آموزش، اخلاق حرفه‌ای و گاه حتی بدون مجوز قانونی، صرفاً برای دستیابی به منافع شخصی وارد این عرصه می‌شوند و با انتشار اخبار نادرست، شایعات یا روایت‌های جهت‌دار، نه‌تنها اعتماد عمومی را خدشه‌دار می‌کنند، بلکه اعتبار خبرنگاران واقعی را نیز زیر سؤال می‌برند.مرز میان خبرنگار حرفه‌ای و مدعیان رسانه،تنها داشتن دوربین یا کارت شناسایی نیست؛تفاوت در مسئولیت‌پذیری، اخلاق، دانش، انصاف و پایبندی به حقیقت است.خبرنگار واقعی هیچ‌گاه قلم خود را ابزار تسویه‌حساب، منفعت‌طلبی یا باج‌خواهی قرار نمی‌دهد. او به خوبی می‌داند که اعتبار رسانه بزرگ‌ترین سرمایه‌ای است که با هیچ امتیازی قابل جایگزینی نیست.
خبرنگاری بیش از هر زمان دیگری، به استقلال حرفه‌ای نیازدارد.رسانه‌ای که وابسته به مصلحت‌ها، فشارها یا منافع زودگذرشوددیگر نمی‌تواند نقش واقعی خود را در توسعه جامعه ایفا کند. جامعه‌ای که خواهان شفافیت، پاسخگویی و اصلاح امور است، ناگزیر باید از رسانه‌های مستقل، مسئول و حرفه‌ای حمایت کند؛ زیرا توسعه پایدار بدون گردش آزاد اطلاعات و رسانه‌های توانمند امکان‌پذیر نیست.
قلم امانتی است که باید با صداقت حفظ شود. آنجا که خداوند در قرآن کریم به «قلم» و آنچه می‌نویسد سوگند یاد می‌کند، عظمت این ابزار آشکار می‌شود. خبرنگار نیز زمانی می‌تواند به رسالت خود وفادار بماند که قلمش را از آلودگی به منفعت‌طلبی، جناح‌بندی و اغراض شخصی دور نگه دارد. رسالت خبرنگار، روایت حقیقت است؛ حتی اگر این حقیقت گاهی تلخ باشد و هزینه داشته باشد.
عبدالحمید گل‌افشان
